Trả lời nhanh
- Chững cân là gìLà khi số cân theo tuần đứng yên trong vài tuần liền, dù bạn vẫn ăn và vận động như hồi đang giảm.
- Vì sao lại chữngCơ thể nhỏ hơn đốt ít calo hơn. Trong công thức Mifflin-St Jeor, năng lượng lúc nghỉ giảm khoảng 10 calo cho mỗi kg giảm được, nên khoảng thâm hụt cũ teo dần. Khẩu phần phình ra và vận động hằng ngày ít đi cũng góp phần.
- Việc nên làm trướcTính lại mục tiêu calo theo cân nặng hiện tại, rồi ghi chép trung thực trong hai tuần. Rất nhiều trường hợp chững cân chỉ là một khoảng nhỏ có thể chỉnh được.
- Điều nên tránhTránh ăn cực ít và nhịn đói. Mục tiêu hợp lý là giảm từ từ khoảng 1 đến 2 pound mỗi tuần theo CDC, và nên gặp nhân viên y tế nếu bạn có bệnh lý nền hoặc định đổi lớn.
Tổng thể tốt nhất: Snowbelly
Vượt qua chững cân bắt đầu từ việc nhìn rõ mình thật sự ăn gì, và Snowbelly làm việc đó rất nhanh: chụp ảnh bữa ăn là Snowbelly đếm calo, protein và chất xơ trong vài giây, hoặc bạn gõ bằng lời như "2 quả trứng và bánh mì". Ghi cân mỗi tuần giúp bạn theo dõi lộ trình tới cân nặng mục tiêu, còn người bạn đồng hành trong app có thể cho bạn biết hôm nay ăn vậy đã ổn chưa, theo cách nhẹ nhàng và không phán xét.
Miễn phí trên App StoreChững cân là gì và chưa hẳn đã là chững cân
Chững cân là khoảng thời gian số cân của bạn không giảm thêm trong vài tuần liền. Nó thường xuất hiện sau một giai đoạn giảm khá đều, và chính vì thế mà nó dễ làm bạn hụt hẫng.
Trước hết, hãy tách chững cân thật khỏi những dao động bình thường của chiếc cân:
- Cân nặng đổi qua từng ngày. Bữa ăn hôm qua, lượng nước uống, vị mặn, tiêu hóa và giấc ngủ đều có thể đẩy con số lên xuống. Một lần cân cao chưa nói lên điều gì.
- Một tuần là đơn vị đo tốt hơn một ngày. So sánh hai lần cân cách nhau một tuần, cùng thời điểm trong ngày, sẽ cho bạn bức tranh bình tĩnh hơn.
- Chững cân là xu hướng phẳng kéo dài nhiều tuần. Nếu vài lần cân hàng tuần liên tiếp đều nằm quanh một mức, có thể cơ thể bạn đã chạm một điểm cân bằng mới.
Chững cân không có nghĩa là bạn làm sai điều gì. Nó chỉ có nghĩa là cơ thể bạn đã khác đi, và kế hoạch cũ có thể cần chỉnh theo. Hãy xem đó là thông tin, không phải bản án.
Cũng nên nhớ rằng tiến bộ không chỉ nằm ở chiếc cân. Quần áo mặc vừa hơn, đi bộ thấy nhẹ hơn, bữa ăn đều đặn hơn và những cơn thèm dữ dội ít xuất hiện hơn đều là thành quả thật. Khi bạn đã quen nhìn vào chuỗi cân hàng tuần, việc đọc tín hiệu của cơ thể cũng trở nên dễ hơn nhiều.
Vì sao bạn bị chững cân khi đang giảm
Lý do chính rất đơn giản: cơ thể nhỏ hơn thì cần ít năng lượng hơn. Kế hoạch từng tạo ra khoảng thâm hụt rõ rệt ở mốc cân nặng ban đầu sẽ tạo ra khoảng nhỏ hơn ở mốc cân nặng hiện tại.
Bạn có thể thấy điều này trong công thức Mifflin-St Jeor (1990), một công thức tính năng lượng lúc nghỉ được dùng phổ biến, xây dựng từ 498 người trưởng thành khỏe mạnh trong độ tuổi 19 đến 78:
- Năng lượng lúc nghỉ = 10 × cân nặng (kg) + 6,25 × chiều cao (cm) − 5 × tuổi (năm), rồi +5 với nam hoặc −161 với nữ.
- Phần cân nặng nghĩa là mỗi kg bạn giảm được kéo năng lượng lúc nghỉ ước tính xuống khoảng 10 calo.
- Phần tuổi nghĩa là mỗi năm thêm vào làm ước tính thấp đi khoảng 5 calo.
Ví dụ cụ thể. Một phụ nữ 40 tuổi, cao 165 cm, nặng 90 kg có năng lượng lúc nghỉ ước tính khoảng 1.570 calo. Ở 80 kg, cùng công thức cho khoảng 1.470 calo. Như vậy đã ít hơn 100 calo mỗi ngày, trước cả khi tính đến vận động. Các công cụ tính thường nhân năng lượng lúc nghỉ với một hệ số vận động (1,2 cho người ít vận động đến 1,9 cho người rất năng động). Đây là quy ước phổ biến của các máy tính, không nằm trong bài báo gốc. Với hệ số 1,2, ước tính mỗi ngày của cô ấy giảm từ khoảng 1.884 xuống khoảng 1.764 calo.
Nói cách khác, nếu cô ấy vẫn ăn đúng như hồi còn 90 kg, khoảng thâm hụt của cô ấy đã nhỏ đi chừng 120 calo mỗi ngày khi tới 80 kg. Không có gì hỏng cả. Chỉ là phép tính đã đổi.
Đây cũng là lý do quy tắc cũ 3.500 calo ≈ 1 pound chỉ nên xem là ước lượng thô. Nó gợi ý rằng ăn ít hơn 500 đến 1.000 calo mỗi ngày sẽ giúp giảm khoảng 1 đến 2 pound mỗi tuần, mãi mãi. Thực tế, tốc độ giảm chậm dần vì nhu cầu của bạn giảm theo. Công cụ NIH Body Weight Planner mô phỏng đúng sự chậm lại này, nên đường dự báo của nó cong dần chứ không đi thẳng.
Muốn xem con số của chính mình, bạn có thể đưa cân nặng hiện tại vào tính TDEE rồi so với mục tiêu bạn đặt lúc đầu. Khoảng chênh lệch đó thường chính là toàn bộ câu chuyện.
Những thay đổi nhỏ âm thầm thu hẹp thâm hụt
Song song với nhu cầu calo thấp hơn, những thói quen hằng ngày cũng trôi đi một chút sau nhiều tháng. Không cái nào là thất bại. Đó chỉ là điều xảy ra khi kế hoạch trở thành nếp và bạn không còn để ý kỹ.
- Khẩu phần phình ra. Một chén cơm hay một muỗng dầu mỗi lúc một đầy hơn. Từng thay đổi rất nhỏ, nhưng cộng lại có thể đúng bằng khoảng thâm hụt cũ.
- Những miếng ăn không ghi lại. Nếm thử lúc nấu, vài miếng tráng miệng ăn chung, một nắm hạt ở bàn làm việc. Rất dễ quên, cũng rất dễ lọt.
- Đồ uống. Cà phê sữa, nước ép và rượu bia cũng mang calo. Rượu cung cấp 7 calo mỗi gam, gần với chất béo ở mức 9.
- Cuối tuần và những bữa ăn ngoài. Nhiều người ăn khác đi vào những ngày bận rộn hoặc nhiều dịp gặp gỡ. Điều đó bình thường, và sẽ rõ hơn nếu bạn ghi cả những ngày này.
- Vận động hằng ngày ít đi. Khi mệt hoặc bận, bạn có thể đi bộ ít hơn, ngồi nhiều hơn mà không nhận ra.
- Ước lượng vốn đã lệch từ đầu. Mọi cách đếm món ăn đều cho ra ước lượng, không phải con số chính xác. Sai số nhỏ sẽ đáng kể hơn khi khoảng thâm hụt của bạn đã hẹp.
Cách xử lý tử tế là tò mò, không phải tự trách. Hãy ghi lại mọi thứ bạn ăn trong hai tuần, kể cả những miếng vặt và đồ uống, rồi xem tổng số nói gì. Một track calo đi kèm nhật ký ăn uống sẽ giúp bạn nhìn ra quy luật dễ hơn nhiều. Nếu bạn muốn hiểu rõ khái niệm gốc, bài thâm hụt calo giải thích vì sao khoảng cách này lại quan trọng đến vậy.
Bị chững cân phải làm sao: những cách nhẹ nhàng
Khi đã biết khoảng cách bị thu hẹp, bạn có vài cách chỉnh nhẹ nhàng. Chỉ nên chọn một hoặc hai thứ. Không cần đổi hết cùng lúc.
1. Cập nhật mục tiêu calo. Dùng cân nặng hiện tại, không phải mốc cân nặng lúc bắt đầu. cách tính thâm hụt calo có thể gợi ý một mức mới cho mỗi ngày, và bài 1 ngày cần bao nhiêu calo sẽ giúp bạn chọn mốc hợp lý. Hãy giữ mức vừa phải. CDC lưu ý rằng những người giảm cân từ từ và đều đặn, khoảng 1 đến 2 pound mỗi tuần, thường giữ được kết quả lâu hơn. Ăn cực ít không phải là câu trả lời và cũng rất khó theo lâu dài.
2. Ghi chép đều trong hai tuần. Ghi cả ngày thường lẫn cuối tuần, cả bữa chính lẫn bữa phụ. Hai tuần ghi trung thực thường cho bạn biết mình đang sát mục tiêu hay đã vượt lên trên.
3. Dựa vào protein và chất xơ để no lâu. Bữa ăn chắc bụng giúp mức calo thấp hơn dễ sống chung hơn.
- Protein: nhu cầu khuyến nghị là 0,8 g cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày với người trưởng thành khỏe mạnh, tương đương khoảng 0,36 g mỗi pound. Đây là mức tối thiểu, không phải mục tiêu, và protein có thể chiếm 10 đến 35% tổng calo. Bài 1 ngày cần bao nhiêu protein có thêm chi tiết.
- Chất xơ: lượng khuyến nghị là 14 g cho mỗi 1.000 calo, tức khoảng 25 g mỗi ngày với nữ và 38 g với nam trong độ tuổi 19 đến 50. Mức tiêu thụ trung bình hiện nay chỉ khoảng 17 g mỗi ngày.
- Những món quen mà nhẹ hơn cũng giúp ích. Bạn có thể xem cách làm chả ức gà giảm cân để có bữa ăn vẫn thấy đã miệng.
4. Thêm chút vận động hằng ngày. Đi bộ là cách dễ đưa vào nhất. Theo giá trị MET trong Bảng phân loại hoạt động thể chất 2024, đi bộ ở tốc độ 2,8 đến 3,4 dặm một giờ (khoảng 4,5 đến 5,5 km/h) tương ứng 3,8 MET. Với một người 70 kg, 30 phút đi bộ như vậy đốt khoảng 140 calo. Bạn có thể thử đi bộ 1 tiếng đốt bao nhiêu calo với cân nặng và tốc độ của riêng mình. Mỗi cơ thể mỗi khác, nên hãy xem đó là ước lượng.
5. Cho thời gian lên tiếng. Sau khi chỉnh, hãy chờ vài lần cân hàng tuần trước khi kết luận. Cân cần một chút thời gian để phản ánh thay đổi trong thói quen.
Một lưu ý về những việc nên tránh: bỏ bữa, cắt bỏ cả nhóm thực phẩm vì sốt ruột hoặc gắn nhãn cấm với món ăn thường phản tác dụng. Món nào cũng có thể nằm trong kế hoạch. Điều cần là một cách ăn bạn theo được, không phải vài tuần khắc nghiệt.
Khi chững cân là dấu hiệu nên nhìn lại
Đôi khi chững cân không phải là vấn đề cần sửa. Nó có thể là dấu hiệu bạn đã chạm mức cân nặng mà cơ thể thấy thoải mái với nếp sống hiện tại.
Hãy tự hỏi vài câu thật lòng:
- Bạn có thấy khỏe, ngủ tạm ổn và đủ sức cho một ngày dài không?
- Mức cân nặng hiện tại có phải nơi bạn thấy hài lòng, hoặc ít nhất là dễ chịu hơn trước không?
- Nếu ăn ít hơn ngay lúc này, bạn thấy theo được hay thấy đó là cuộc vật lộn mỗi ngày?
Nếu câu trả lời nghiêng về phía thấy khỏe, có thể đây là lúc học cách giữ ổn định. Biết mức calo giữ cân của mình là một kỹ năng thật sự và là một kết quả đáng mừng. Bạn luôn có thể thử một giai đoạn giảm nhẹ nhàng khác sau này.
Giai đoạn cuộc sống và tình trạng sức khỏe cũng quan trọng.
- Tiền mãn kinh thường bắt đầu vào giữa đến cuối tuổi 40, có người đã thấy triệu chứng từ giữa đến cuối tuổi 30, và kéo dài trung bình khoảng 4 năm, có trường hợp tới 10 năm. Thay đổi hormone có thể làm việc tăng cân dễ xảy ra hơn, đồng thời ảnh hưởng đến giấc ngủ và tâm trạng. Nếu tiến độ của bạn đổi khác quanh giai đoạn này, đó là điều đáng lưu tâm và nên trao đổi với bác sĩ.
- Hội chứng buồng trứng đa nang (PCOS) ảnh hưởng khoảng 1 trong 10 phụ nữ trong độ tuổi sinh sản. Ăn uống lành mạnh và vận động đều đặn có thể giúp giảm triệu chứng, và chỉ cần giảm 10% cân nặng cũng có thể làm chu kỳ kinh đều hơn. PCOS cần được bác sĩ chẩn đoán và điều trị. Bài thực đơn cho người bị đa nang buồng trứng có gợi ý cụ thể hơn.
Nếu bạn có bệnh lý nền, đang mang thai, từng có rối loạn ăn uống hoặc đang tính thay đổi lớn trong cách ăn, hãy nói với nhân viên y tế trước. Họ có thể giúp bạn quyết định nên đi tiếp, giữ ổn định hay thử một hướng khác.
Nhu cầu calo thay đổi thế nào khi bạn nhẹ đi
Ví dụ này dùng công thức Mifflin-St Jeor cho một phụ nữ 40 tuổi, cao 165 cm (khoảng 5 ft 5 in). Cột ít vận động dùng hệ số 1,2, một quy ước của các máy tính chứ không nằm trong bài báo gốc. Tất cả đều là ước lượng, nhu cầu thật của bạn còn phụ thuộc vào tuổi, vóc dáng và mức vận động.
| Cân nặng | Năng lượng lúc nghỉ (Mifflin-St Jeor) | Ước tính khi ít vận động (× 1,2) | Chênh lệch so với mốc đầu |
|---|---|---|---|
| 90 kg (khoảng 198 lb) | khoảng 1.570 kcal | khoảng 1.884 kcal | mốc bắt đầu |
| 85 kg (khoảng 187 lb) | khoảng 1.520 kcal | khoảng 1.824 kcal | ít hơn khoảng 60 kcal mỗi ngày |
| 80 kg (khoảng 176 lb) | khoảng 1.470 kcal | khoảng 1.764 kcal | ít hơn khoảng 120 kcal mỗi ngày |
| 75 kg (khoảng 165 lb) | khoảng 1.420 kcal | khoảng 1.704 kcal | ít hơn khoảng 180 kcal mỗi ngày |
Khi một cuốn sổ hoặc ghi chú điện thoại là đủ
Bạn không cần app để vượt qua chững cân. Với nhiều người, vậy là đủ: một cuốn sổ ghi món ăn, ứng dụng ghi chú trong điện thoại, hoặc chỉ chú ý hơn đến khẩu phần trong vài tuần.
Cách đơn giản này phát huy tác dụng khi:
- Bạn ăn những bữa giống nhau phần lớn các ngày. Nếu bữa sáng và bữa trưa lặp lại, bạn chỉ cần tính calo một lần.
- Bạn chủ yếu nấu ở nhà. Công thức quen thuộc và thực phẩm đóng gói có nhãn rất dễ ghi lại.
- Bạn chỉ cần kiểm tra nhanh. Nếu nghi khẩu phần phình ra, chỉ cần đong và ghi lại khẩu phần thường ngày trong một tuần là đủ để xác nhận.
- Bạn thích viết tay. Có người thấy sổ giấy nhẹ nhàng và tập trung hơn so với gõ trên màn hình.
Hãy ghép ghi chú của bạn với một công cụ tính miễn phí cho mục tiêu mới, thêm một lần cân mỗi tuần, thế là bạn có một bước kiểm tra chững cân trọn vẹn. Nếu nếp đó thấy nhẹ và con số bắt đầu nhích lại, bạn đã ổn.
Khi nào bạn có thể cần nhiều hơn ghi chú
- Bạn ăn ngoài hoặc ăn chung thường xuyên, và việc ghi lại từng món trở thành quá nhiều công để duy trì.
- Bạn hay quên ghi chép, và một lời nhắc, một tiện ích trên màn hình chính hay chú tuyết trông buồn ngủ khi bạn bỏ lỡ sẽ kéo bạn quay lại nhẹ nhàng.
- Bạn muốn biết calo, protein và chất xơ của một bữa pha trộn mà không phải tự tra từng nguyên liệu.
- Bạn muốn có người để hỏi, kiểu một người bạn đồng hành biết các con số của bạn và cho biết hôm nay ăn vậy đã ổn chưa hoặc làm sao để cơn thèm qua đi.
- Động lực tụt xuống trong lúc chững cân, và những thắng lợi nhỏ như chuỗi ngày kèm một ngày tuyết để nghỉ mỗi tuần giúp bạn giữ đều hơn.
Cách kiểm tra chững cân cùng Snowbelly
Tải Snowbelly
Snowbelly có trên App Store cho iPhone, hỗ trợ cả iPad. Bạn chọn đơn vị hệ Mỹ hoặc hệ mét.
Thiết lập kế hoạch theo cân nặng hiện tại
Trong phần thiết lập ban đầu, bạn nhập mục tiêu, tuổi, chiều cao, cân nặng và mức vận động. Snowbelly dựng cho bạn một kế hoạch calo, protein và chất xơ riêng, dựa trên mốc cân nặng hôm nay chứ không phải mốc bạn bắt đầu.
Ghi mọi bữa ăn trong hai tuần
Chụp ảnh bữa ăn là Snowbelly đếm calo, protein và chất xơ trong vài giây, hoặc bạn gõ bằng lời. Khi đã biết con số, bạn dùng cách thêm nhanh với chiếc thước mềm. Nhớ ghi cả những miếng ăn vặt và đồ uống.
Cân mỗi tuần một lần
Ghi lại một lần cân mỗi tuần và theo dõi lộ trình tới cân nặng mục tiêu. Hãy so vài tuần với nhau trước khi kết luận bất cứ điều gì.
Hỏi người bạn đồng hành nên chỉnh gì
Bạn có thể hỏi hôm nay ăn vậy đã ổn chưa, nên ăn gì tiếp theo, hoặc làm sao để cơn thèm dịu xuống. Muốn bữa ăn đầy đặn hơn, phần Công thức sẽ gợi ý một phiên bản nhẹ hơn, giàu protein hơn từ món bạn đang thèm.
Câu hỏi thường gặp
Chững cân kéo dài bao lâu?
Không có mốc cố định. Thời gian tùy vào lý do khiến tiến độ chậm lại. Nếu khoảng cách giữa ăn vào và đốt ra đã khép lại, tình trạng chững cân thường kéo dài cho tới khi có gì đó thay đổi, ví dụ mục tiêu calo được tính lại theo cân nặng hiện tại, bạn vận động nhiều hơn một chút hoặc ghi chép đều đặn hơn. Hãy nhìn chuỗi cân hàng tuần trong vài tuần thay vì phán xét theo một ngày.
Vì sao tôi ăn ít hơn mà vẫn bị chững cân?
Có thể mức thâm hụt đã nhỏ hơn trước. Nhu cầu calo giảm dần khi bạn nhẹ đi, nên mục tiêu đặt từ vài tháng trước giờ có thể đã gần với mức giữ cân. Khẩu phần cũng hay phình ra một chút theo thời gian, và những miếng ăn vặt hay đồ uống cộng lại cũng đáng kể. Hãy tính lại theo cân nặng hiện tại và ghi chép trung thực trong hai tuần để biết mình đang ở đâu.
Bị chững cân phải làm sao cho hiệu quả?
Bắt đầu bằng ba việc nhẹ: tính lại mục tiêu calo theo cân nặng hiện tại, ghi chép mọi thứ bạn ăn trong hai tuần, và thêm một chút vận động hằng ngày như đi bộ. Sau đó ưu tiên protein và chất xơ để bữa ăn chắc bụng hơn. Tránh ăn cực ít. CDC lưu ý rằng người giảm khoảng 1 đến 2 pound mỗi tuần, từ từ và đều, thường giữ được kết quả lâu hơn.
Có nên ăn rất ít để phá chững cân không?
Không. Ăn quá ít rất khó theo lâu dài và không phải cách tử tế với cơ thể. Một chỉnh nhỏ và đều tốt hơn nhiều. Nếu bạn không chắc mức nào là an toàn cho mình, hãy hỏi nhân viên y tế.
Ăn nhiều protein có giúp vượt qua chững cân không?
Protein giúp bữa ăn no lâu hơn, nhờ đó bạn dễ giữ mục tiêu calo hơn. Viện Hàn lâm Quốc gia Hoa Kỳ đặt nhu cầu protein khuyến nghị là 0,8 g cho mỗi kg cân nặng mỗi ngày với người trưởng thành khỏe mạnh, khoảng 0,36 g mỗi pound. Đó là mức tối thiểu, không phải mục tiêu, và protein có thể chiếm 10 đến 35% tổng calo.
Tập thể dục có giúp hết chững cân không?
Vận động nhiều hơn làm tăng calo đốt ra, và có thể mở lại một khoảng nhỏ. Đi bộ là cách dễ bắt đầu nhất. Theo Bảng phân loại hoạt động thể chất, một người 70 kg đi bộ khoảng 30 phút ở tốc độ 2,8 đến 3,4 dặm một giờ đốt xấp xỉ 140 calo. Mỗi cơ thể mỗi khác, nên hãy xem đó là con số ước lượng.
Có phải cơ thể tôi hỏng nên mới chững cân?
Không. Một cơ thể nhỏ hơn đơn giản là cần ít năng lượng hơn. Công thức Mifflin-St Jeor cho thấy năng lượng lúc nghỉ giảm khoảng 10 calo cho mỗi kg giảm được, và khoảng 5 calo cho mỗi năm tuổi. Đó là cơ thể hoạt động đúng như dự kiến, không phải thất bại. Nếu bạn có bệnh lý nền như PCOS, đang mang thai, đang trong giai đoạn tiền mãn kinh và thấy phân vân, hoặc từng có rối loạn ăn uống, hãy trao đổi với bác sĩ trước khi đổi cách ăn.
Kết luận
Chững cân là chuyện bình thường và thường giải thích được. Khi bạn nhẹ đi, nhu cầu calo cũng giảm theo, khoảng 10 calo năng lượng lúc nghỉ cho mỗi kg trong công thức Mifflin-St Jeor, và những thay đổi nhỏ hằng ngày lấp nốt phần còn lại. Cách xử lý hiếm khi cần kịch tính: tính lại mục tiêu theo cân nặng hiện tại, ghi chép trung thực trong hai tuần, ưu tiên protein và chất xơ, thêm chút đi bộ, và hướng tới mức giảm đều khoảng 1 đến 2 pound mỗi tuần.
Một cuốn sổ hoặc ứng dụng ghi chú làm được việc này rất tốt, và với nhiều người như vậy là đủ. Nếu bạn muốn ghi chép nhanh hơn, có một người bạn đồng hành nhẹ nhàng và một chú tuyết cổ vũ mỗi ngày, Snowbelly giúp hai tuần kiểm tra đó dễ theo hơn. Đây là thông tin sức khỏe chung, không phải lời khuyên y tế. Nếu bạn có bệnh lý nền, đang mang thai hoặc đang tính thay đổi lớn, hãy trao đổi với nhân viên y tế trước.
Nguồn
- Mifflin-St Jeor 1990
- NIH Body Weight Planner
- CDC Steps for Losing Weight
- National Academies DRI (macronutrients)
- Compendium of Physical Activities
Lưu hướng dẫn này
Lưu các ý chính dưới dạng ảnh trên điện thoại của bạn.
Nhìn lại tiến độ rõ ràng hơn
Chụp ảnh bữa ăn, ghi một lần cân mỗi tuần và để Snowbelly giữ các con số của bạn trong tầm mắt, tải trên App Store.
Miễn phí trên App Store